AKREDİTİF

Akreditif

Devredilebilir (Transferable) Akreditifler

Amirin (ithalatçı) talimatı ile amir banka tarafından (ithalatçının bankası) açılan devredilebilir akreditif; akreditif lehtarının (ihracatçı), akreditifte devir işlemini yapmaya yetkilendirilmiş olan bankadan akreditifin tamamını veya bir kısmını bir ya da birden fazla lehtara (imalatçı/imalatçılar) devretmesini talep edebileceği akreditif türüdür.

En basit haliyle bir akreditif; lehtar adına açılır, lehtar malların yüklemesini gerçekleştirir, akreditifte istenen belgeleri bankası aracılığıyla Amir Banka’ya veya var ise önce Teyit Bankası’na ibraz eder ve bu ibraz Amir Banka ve/veya Teyit Bankası tarafından uygun bulunursa ödemesini hemen alır ya da vadeli bir akreditif ise vadede ödeneceğine dair teyidi alır. Bu senaryo daha çok eğer lehtar aynı zamanda malların imalatçısı ya da üreticisi ise geçerlidir.

Ancak bazı durumlarda ithalatçı firmalar, doğrudan malların gerçek üreticileri ile irtibata geçmezler/geçemezler ve malları tüccarlar ya da aracı firmalar vasıtasıyla alırlar. Bu firmalar malların gerçek üreticileri değildirler ve bir veya birden fazla üreticiden satın aldıkları malları, üzerine belli bir kar marjı ekleyerek ithalatçı firmalara satarlar. 

Aracı firmalar küçük kar marjları ile çalışırlar ve genelde de satacakları malları depolarında tutmazlar, aynı zamanda kısıtlı sermayeleri vardır. Diğer taraftan kendisine açılan akreditif kapsamında yükleme yapabilmesi için, öncelikle malları üretici ya da üreticilerden temin etmesi gerekecektir. Ancak bu aşamada aracı firmanın finansman ihtiyacı doğar. Peki nasıl?

Devredilebilir Akreditif’ler tabiri caiz ise bu sorunun cevabı olmak üzere icat edilmiş bir akreditif türüdür. Bu akreditif türünün altında yatan temel fikir; aracı firma adına açılan akreditiftin, malların gerçek üreticileri için de ödeme aracı olarak kullanılabilmesidir. Akreditif sadece aracı firma için değil, devredilmesi durumunda gerçek üretici ya da üreticiler için de ödeme güvencesi sağlar.

Devredilebilir Akreditiflerde İşleyiş
Çok genel hatlarıyla  Devredilebilir (Transferable) akreditiflerde izlenen adımlar aşağıda özetlenmiştir.

  • Alıcı ve satıcı satış sözleşmesini imzalarlar ve ödeme şekli olarak da Devredilebilir (Transferable) Akreditif açılması konusunda mutabık kalırlar.
  • Amir (alıcı firma); bankasına Devredilebilir (Transferable) bir akreditif açması için talimatını verir. Akreditif şartlarında, akreditifin Devredilebilir (Transferable) olduğu ve devir işlemine yetkili olan bankanın açıkça belirtilmesi gereklidir.
  • Amir Banka akreditif açılışını ihracatçı (1st Beneficiary) lehine ve SWIFT aracılığı (MT 700 mesajı) ile ihracatçı firmanın bankasına gerçekleştirir. Ayrıca akreditif şartlarında akreditifi transfer edecek bir banka belirler ve genellikle bu banka aynı zamanda akreditif şartlarındaki İhbar Bankası olur.
  • İhbar Bankası akreditifin ihbarını ihracatçı firmaya (1st Beneficiary) gerçekleştirir.
  • İhracatçı firma Transfer Bankası'ndan; akreditif şartlarında istenen malları tedarik edeceği üretici veya üreticilere akreditifin bir kısmının devrini talep eder. Burada üretici firmalar 2nd Beneficiary olarak adlandırılırlar. Devir tutarı ise ihracatçı firmanın (1st Beneficiary) üretici firmalara (2nd Beneficiary) ödeme yapacağı tutardır.
  • Transfer Bankası, ihracatçı firmanın talimatı ile üretici firma ya da firmaların bankalarına akreditifin devrini gerçekleştirir. Akreditifin devri yine SWIFT aracılığıyla ve akreditif devirleri için kullanılan MT720 mesajı ile gerçekleştirilir.
  • Transfer edilen akreditif üretici firmaya (2nd Beneficiary) ihbar edilir.
  • Üretici firma akreditif şartlarına uygun olarak malların yüklemesini gerçekleştirir.
  • Üretici firma kendisine devredilen akreditif şartlarında istenen tüm belgeleri hazırlar, kendi faturası ve eğer isteniyorsa poliçe ile birlikte bankasına veya doğrudan Transfer Bankası’na ibraz eder.
  • Transfer Bankası üreticiden (2nd Beneficiary) gelen belgeleri aldığında, ihracatçı firmayı (1st Beneficiary) bilgilendirir. İhracatçı firma kendi faturasını (kar marjı eklenerek düzenlenen faturadır) Transfer Bankası’na ibraz eder. Transfer Bankası belgeleri Amir Banka’ya gönderir. Amir Banka ödemeyi gerçekleştirdiğinde Transfer Bankası öncelikle üretici firmanın ödemesini gerçekleştirir (üretici firma tarafından ibraz edilen fatura tutarıdır) ve aradaki farkı ihracatçı firmaya öder.

Kullanım Alanları

  • İhracatçının aynı zamanda imalatçı olmadığı dış ticaret işlemlerinde, ihracatçı firmalar imalatçıdan aldığı malları daha yüksek fiyatla ithalatçıya satar. Devredilebilir Akreditifler; ihracatçının aynı zamanda imalatçı olmadığı malların satımında imalatçı ile ithalatçı arasında bir tür köprü görevi görmektedir.
  • Devredilebilir (Transferable) akreditifler; ihracatçının küçük imalatçılardan topladığı aynı özellikteki malları ithalatçıya sattığı (tahıl ürünleri, tekstil, çay, kahve, pamuk, yün vb…) durumlarda; uluslararası ticarette çok yaygın bir şekilde kullanılan akreditif  türüdür.
  • İhracatçılar, özellikle büyük tutarlara ulaşan mal alım satımlarında yeterli mali güce sahip olmadıklarında ya da banka kredisi temin edemedikleri zaman devredilebilir akreditifi finansman aracı olarak kullanmaktadırlar.
  • Daha çok imalatçı ve ihracatçının aynı ülkede bulunduğu durumlarda kullanılır ancak ICC görüşlerinde; ihracatçı ve imalatçının farklı ülkelerde olması durumunda da akreditifte aksine bir şart yok ise devir işleminin yapılabileceği belirtilmektedir.

İhracatçı Açısından Avantajları

  • İhracatçı için büyük rahatlık sağlar. İhracatçı firmalar; akreditifin imalatçılara devredilen kısımları ile ilgili endişe duymazlar. İkinci lehtarların birinci lehtardan ödeme talebinde bulunabilmeleri için, akreditif tahtında uygun evrak hazırlamaları ve yükleme yapmaları gerekmektedir.
  • Borçlanmadan ve ihraç edeceği malların ödemesini, kendi kaynaklarını kullanarak imalatçıya önceden yapmadan ihracat işlemini gerçekleştirme olanağına sahip olur. Başka bir deyişle imalatçıdan temin ettiği malların ödemesini ithalatçıya yaptırır.
  • Malları imalatçıdan temin etmek amacıyla yeni bir akreditif açtırmanın masraf ve  formalitelerinden kurtulurlar.
  • Banka nezdinde kredi limiti tutmak ya da mevcut limitlerini bloke etmek zorunda kalmazlar.
  • Malların yüklenmesi, nakliyesi ve depolanması ile uğraşmadan sınırlı marjlarla ticaret yaparlar.

İmalatçı Açısından Avantajları

  • Uygun vesaiki ibraz ettiğinde mallarının karşılığını alacaklarını bilirler.
  • İmalatçı firmalar çeşitli nedenlerden dolayı işlemi ‘’alacağının devri’’ (ihracatçının akreditiften alacağının bir kısmını imalatçıya önceden devretmesi) yoluyla yapmak istemiyorlarsa devredilebilir bir akreditif uygun bir alternatiftir.
  • Uluslararası piyasalarda itibarları yüksek değilse; ihracatçı firmalar sayesinde dış pazarlara  açılma ve satış yapma olanağı  kazanırlar.

İthalatçı Açısından Dezavantajları

  • Devredilebilir akreditifler en çok alıcı konumundaki ithalatçı firma için çok fazla tercih edilmeyecek bir akreditif türüdür.
  • Alıcı firma akreditifi bire bir ilişki halinde olduğu ihracatçı firmaya açmış olsa dahi mallar hiç tanımadığı ve daha önce iş ilişkisinde bulunmadığı bir firma tarafından gönderileceğinden, bu riski devredilebilir bir akreditif açarak peşinen kabul etmiş olur.

Operasyonel Riskler ve Risklerin Kontrolü

  • Birden fazla lehtar, bir takımdan fazla vesaik, birden fazla ülke riski, birden fazla rambursman ve normal bir akreditifte olduğundan daha fazla taraf olduğu için operasyonel riskler de bir o kadar fazladır.
  • Akreditif değişikliklerinin ihbar edilmesi ve takibi diğer akreditiflere göre daha zordur. İkinci lehtara ihbarı gereken bir değişikliğin ihbarı atlanabilir ya da ihbar edilmemesi gerekli bir değişiklik ihbar edilebilir.
  • Bankalar rezerv bulduklarında hem 1st Beneficiary hem de 2nd Beneficiary ile muhatap olmak zorundadırlar ki bu da vesaik inceleme sürecini hem uzatır hem zorlaştırır.
  • Akreditif vesaiki birden çok defa incelenir, postaya verilir ve kaybolma riski artar.
  • Devredilebilir akreditifler ‘’available with any bank'' açılmamalı, akreditifi transfer etmeye yetkili banka akreditif şartlarında açıkça belirtilmelidir. Böylece aynı akreditifin birden fazla banka tarafından farklı ikinci lehtarlara devredilmesi, aynı set dokümanın birden fazla banka tarafından işleme alınması, kısacası dolandırıcılık yapılması ve karışıklık çıkma riski engellenmiş olur.
  • Bankalar bir akreditif Transferable açılmış olsa dahi, eğer akreditif şartlarında kendisi transfer etmeye yetkili değilse, lehtarın talimatı ile kesinlikle akreditifi devretmemelidir.
  • Akreditif Transfer Bankası nezdinde kullanılabilir açılmalıdır.
  • Banka ilk lehtardan devir talimatı aldığında; değişikliklerin ihbar edilip edilmeyeceği konusunda da ilk lehtardan yazılı talimat almalı ve devir sırasında bunu ikinci lehtara bildirmelidir.
  • Devir işlemi sadece bir kez yapılabilir. Yani transfer işlemi birden fazla ikinci lehtara yapılabilir ancak ikinci lehtar tarafından üçüncü bir lehtara devredilemez.

UCP 600 ve Devredilebilir Akreditifler

Bir akreditif hangi durumda ‘’devredilebilir akreditif’’ özelliği taşır?
Akreditifin şartlarında akreditifin devredilebilir olduğu (Transferable) ve devir yapmaya yetkili olan banka ismi (Transferring Bank) açıkça belirtilmiş ise akreditif devredilebilir bir akreditiftir.

Transfer Bankası (Transferring Bank) kimdir?
Devir Bankası (Transferring Bank) akreditifi devreden görevli banka veya herhangi bir banka nezdinde kullanılabilir bir akreditifte amir bankanın akreditifi devretmesi için özel yetki verdiği ve akreditifi devreden banka anlamına gelir.

Akreditif şartlarında aksi belirtilmemişse devir masrafları hangi tarafa ait olur?
Devir sırasında aksine anlaşmaya varılmadığı sürece devirle ilgili bütün masraf ve komisyonlar ilk lehtar tarafından ödenmelidir.

Bir akreditif birden fazla ikinci lehtara devredilebilir mi?
Kısmi kullanımlara veya yüklemelere izin verilmesi kaydıyla bir akreditif birden fazla ikinci lehtara kısmen devredilebilir.

Devredilmiş bir akreditif ikinci lehtarın talebi ile başka lehtarlara devredilebilir mi?
Devredilmiş bir akreditif ikinci lehtarın talebi üzerine başka bir lehtara devredilemez. İlk lehtar başka bir lehtar olarak görülmez.

İlk lehtar tarafından verilen devir talimatında, devir bilgilerinin yanı sıra başka hangi bilgiler yer almalıdır?
Devir için yapılan herhangi bir talepte, değişikliklerin ikinci lehtara ihbar edilip edilmeyeceği, edilecekse  hangi  şartlar  altında  edileceğini  belirtmelidir.  Devredilmiş akreditif  bu  şartları açıkça belirtmelidir.

Bir akreditif birden fazla ikinci lehtara devredildiği takdirde bir değişikliğin bir veya birden fazla ikinci  lehtar  tarafından  reddedilmesi  o  değişikliğin  diğer  herhangi  bir  ikinci  lehtarca kabulünü geçersiz kılmaz ve akreditif bu ikinci lehtar için o değişiklik uyarınca değiştirilmiş olacaktır. Değişikliği reddeden diğer herhangi bir ikinci lehtar için akreditif değiştirilmemiş olarak kalacaktır. 

Akreditif ikinci lehtara devredilirken akreditif şartlarında hangi bilgiler değiştirilebilir?
Devredilmiş akreditif, aşağıdakiler hariç olmak üzere, varsa teyit dahil, akreditifin  şartlarını doğru olarak yansıtmalıdır. Akreditif ikinci lehtara devredilirken sadece aşağıdaki bilgiler değiştirilebilir. (Bunlardan herhangi biri veya hepsi azaltılabilir veya kısaltılabilir.)

  • Akreditif tutarı
  • Akreditifte belirtilen herhangi bir birim fiyat
  • Akreditif vadesi
  • İbraz süresi
  • En son yükleme tarihi
  • Sigorta  tutarının  tabi  olması  gereken  değer  yüzdesi

Devredilen akreditifte ilk lehtarın ismi akreditif amirinin ismiyle değiştirilebilir mi?
Devredilen akreditifte ilk lehtarın ismi akreditif amirinin ismiyle değiştirilebilir. Diğer taraftan akreditif  amirinin  isminin  fatura  dışındaki  herhangi  bir  belgede  gösterilmesi  akreditifte özellikle istenildiği takdirde bu şart devredilen akreditife yansıtılmalıdır. 

İlk lehtarın kendi faturasını ikinci lehtarın faturası ile değiştirme hakkı var mıdır?
İlk  lehtar  akreditifte  şarta  bağlanan  tutarı  aşmayan  bir  tutardaki  kendi  faturasını  ve  varsa poliçesini ikinci lehtarın faturası ve poliçesi ile değiştirme hakkına sahiptir. Bu değiştirmenin yapılması  üzerine  ilk  lehtar  kendi  faturası  ile  ikinci  lehtarın  faturası  arasında  fark  varsa  bu fark kadar akreditif altında kullanımda bulunabilir.

İlk lehtar kendi faturasını ve varsa poliçesini ibraz etmek durumunda olduğu halde ilk talepte bunu  yapmadığı  takdirde  veya  ilk  lehtarın  ibraz  ettiği  faturalarda  ikinci  lehtarca  yapılan ibrazda  mevcut  olmayan  rezervler  bulunduğu  ve  ilk  lehtar  ilk  talepte  bunları  düzeltmediği takdirde  devir  bankası   ikinci  lehtardan  aldığı  belgeleri  ilk  lehtara  karşı  başka  sorumluluğu olmaksızın amir bankaya ibraz etme hakkına sahiptir. 

 

yukarı çık