AKREDİTİF

Akreditif

Akreditiflerde Riskler ve Risklerin Kontrolü

Akreditifin en güvenilir ödeme yöntemlerinden birisi olduğundan bahsettik, hem alıcı hem satıcı açısından bakıldığında pek çok avantajı olduğunu söyledik. Peki akreditifli işlemler hiç risk taşımazlar mı taraflar açısından ve bazı dezavantajları yok mudur? Unutulmamalıdır ki bir taraf için avantaj olan bir konu genelde diğer taraf açısından bakıldığından bir dezavantajdır veya risk unsurudur. Ancak risklerin neler olabileceği öngörüldüğünde akreditife eklenecek bir şart veya akreditifin yapısıyla bu risklerin önüne de geçilebilir.

Buna rağmen akreditifli işlemlerde de tarafların karşı karşıya kalabileceği riskler olduğu unutulmamalıdır.

Akreditifli işlemlerde ithalatçı ve ihracatçı firmaların karşı karşıya kalabileceği riskleri aşağıdaki başlıklar altında özetleyebiliriz. 
 
İthalatçı Açısından Riskler
    
Malların Yüklenmemesi: İhracatçı firmanın amir bankaya sahte belgeler ibraz ederek, akreditif şartlarını yerine getirmesi ancak malların yüklemesini gerçekleştirmemesi mümkündür. Bu durumda hem amir banka hem de ithalatçı firma akreditif şartları gereğince ödeme yapmak zorunda kalabilir yüklenmemiş mallar için gerçekleştirilen uygun ibrazdan dolayı.

Malların Eksik Yüklenmesi ya da Kalitesiz Yüklenmesi: İhracatçı firma akreditif şartlarına uygun belgeleri amir bankaya ibraz ederek akreditif şartlarını yerine getirirken malların istenen kalitede çıkmaması veya eksik yüklenmiş olması mümkündür.  Bu durumda ithalatçı firma nihai yurt içi satışlarında zarara uğrar.

Bu riski azaltmak için akreditif şartlarında istenen belgelere Inspection Certificate eklenebilir ve mallar yüklenmeden önce uluslararası bağımsız bir gözetim firmasına malların muayenesi yaptırılabilir.

Yükleme Belgelerinin Amir Bankaya Ulaşmasından Önce Malların Gümrüğe Gelmesi: Yükleme belgeleri amir bankaya ulaşmadan önce malların gümrüğe gelmesi durumunda; eğer ithalatçı firma yükleme belgelerinin amir bankaya ulaşmasını beklemeye karar verirse, teslim şekline de bağlı olarak demuraj benzeri ekstra masraflar ödemek zorunda kalabilir.

Nakliye Sırasında Mallarda Hasar Oluşması: Nakliye sırasında mallarda hasar oluşması durumunda malların sigortasını yapan sigorta şirketine başvurulması gerekecektir. Bu noktada tarafların sözleşme şartlarını oluştururken hangi tarafın sigortadan sorumlu olduğunu da netleştirmesi gerektiğinin önemi bir kez daha ortaya çıkar. Teslim Şekilleri’nin önemi ve doğru anlaşılmış olması da bu aşamada çok önemlidir.

Ancak her ne olursa olsun böyle bir durumda tarafların maddi zarara ve zaman kaybına uğrayacağı aşikardır.

Kur Riski: Eğer akreditif şartlarında belirlenen ödeme döviz cinsi ile ithalatçının ülkesinin yerel para birimi farklı ise bu da beraberinde kur riskini getirir. Döviz kurlarında, akreditifin açıldığı tarih ile ödeme yapılacağı tarih arasında ciddi değişiklikler olabilir. 

Amir Banka Riski: Amir Banka’nın iflas etmesi durumunda; ithalatçı firma her ne kadar akreditifin doğası gereği ihracatçı firmaya ödeme yapmak zorunda olmasa da, ticari ilişkisinin ve itibarının bozulmaması için ihracatçı firmaya doğrudan ödeme yapmak isteyebilir. Akreditif açılışı sırasında bankasına yani amir bankaya teminat olarak nakit mevduat yatırmış ise aynı mal için iki kez ödeme yapmak zorunda kalabilir.

Sahtekarlık/Dolandırıcılık: Lehtar sahte ancak akreditif şartlarına uygun yükleme belgeleri düzenleyerek akreditif tahtında ödeme alabilir. Risk amir banka ve amir üzerindedir.

İhracatçı Açısından Riskler


Akreditif Şartlarının Yerine Getirilememesi: Akreditif; Peşin Ödeme şeklinden sonra ihracatçı firmalar için en güvenli ödeme şeklidir. Akreditifli işlemlerde ihracatçının karşı karşıya kalabileceği en büyük risk; akreditif şartlarının yerine getirilememesi ve akreditif şartlarında istenen belgelerde amir banka veya ithalatçı firmanın rezerv bulması dolayısıyla ödemeyi reddetmesi veya geciktirmesidir.

Bu riskin bertaraf edilebilmesi için; ihracatçı firma akreditif kendisine ulaşır ulaşmaz şartlarını dikkatlice okumalı, eğer yerine getiremeyeceği veya sözleşme şartlarında yer almayan ya da sözleşme şartlarında yer alandan farklı bir şart var ise akreditif şartlarında değişiklik talep etmelidir. Akreditif şartlarında talep ettiği değişiklik bankasına ulaşmadan da malların yüklemesini gerçekleştirmemelidir.

Ülke Riski: Akreditif açıldıktan sonra; amir bankanın ülkesindeki dış ticaret rejiminde değişiklik olabilir ve konulan yeni kurallar ile tarafların kontrolü dışında, akreditifin geçerliliğini yitirme ve/veya mallar yüklenmesine rağmen ithalatçı tarafından kabul edilememe riski doğabilir.

Sahtekarlık: İthalatçı firma sahte akreditif ile lehtarı dolandırabilir. Risk ihracatçı firmadadır. Artık mektup ya da teleks kullanılarak akreditif açılışı azaldığından ve bankalar akreditifleri Swift aracılığıyla açtıklarından bu risk eski yıllara nazaran nispeten azalmıştır.

Ancak sahte akreditif ile bir dolandırıcılık söz konusu olduğunda; ihracatçı firma malları yükleyecek ancak amir bankadan ödemesini alamayacaktır çünkü herhangi bir banka tarafından açılmamış bir akreditif karşılığında yüklemesini gerçekleştirmiş olacaktır.

Hukuki Riskler: Amir iyi niyetli davranmayabilir ve mallarda hiç bir problem olmasa dahi; kendi ülkesindeki mahkemelerden tedbir kararı çıkartarak, amir bankanın ödeme yapmasını ve taahhütlerini yerine getirmesini engelleyebilir. Lehtar haklı olsa bile; bu durumu ispat etmek için hukuki bir sürece girmesi gerekeceğinden zor durumda kalır.

Nakliye Sırasında Mallarda Hasar Oluşması: Nakliye sırasında mallarda hasar oluşması durumunda malların sigortasını yapan sigorta şirketine başvurulması gerekecektir. Bu noktada tarafların sözleşme şartlarını oluştururken  hangi tarafın sigortadan sorumlu olduğunu da netleştirmesi gerekir. Teslim Şekilleri’nin  önemi ve doğru anlaşılmış olması da bu aşamada çok önemlidir.

Ancak her ne olursa olsun böyle bir durumda tarafların maddi ve zaman kaybına uğrayacağı aşikardır.

Kur Riski: Eğer akreditif şartlarında belirlenen ödeme döviz cinsi ile ihracatçının ülkesinin yerel para birimi farklı ise bu da beraberinde kur riskini getirir. Döviz kurlarında, akreditifin açıldığı tarih ile ödemenin alınacağı tarih arasında ciddi değişiklikler olabilir. 

Bankalar Açısından Riskler

Amir Banka’nın Riskleri 

  • Amirin iflas etmesi
  • Sahtekarlık, ülke yasaları nedenli riskler, hukuksal olaylar
  • Yükleme vesaikini akreditif şartlarına uygun bulup, lehtar ve bankasına vade teyidinde bulunduktan ve/veya ödemeyi gerçekleştirdikten sonra, amirin yükleme evraklarında rezerv bulması                                  

Teyit Bankası’nın Riskleri 

  • Teyit bankası; amir bankaya ek olarak uygun belge ibrazında lehtara karşı ödeme taahhüdü altına giren bankadır.Teyit bankaları, ibraz edilen belgeleri uygun bularak ödeme yaptıktan ya da vesaiki kabul edip vade teyidinde bulunduktan sonra; yükleme belgelerinde amir bankanın rezerv bularak ödeme yapmaması durumunda zor durumda kalırlar. Çünkü belgelere uygunluk verdikleri için lehtara yaptıkları ödemeyi geri isteme ya da verdikleri ödeme taahhüdünü geri çekme hakları yoktur. 

İhbar Bankası’nın Riskleri

  • Akreditif ihbarı ve değişikliklerin lehtara iletilmesi sırasında gerekli özenin gösterilmemesi durumunda; sorumluluk altına girebilir ve lehtarın uğrayabileceği zararı karşılamak zorunda kalabilir.

Rambursman Bankası’nın Riskleri

  • Rambursman yetkisine istinaden lehtarın bankasına ödeme yaptıktan sonra, amir bankanın ülkesindeki herhangi bir problemden dolayı (mücbir sebep, yasal değişikler vs...) ödemeyi amir bankadan alamayabilir.

 

yukarı çık